Οι ζωές των άλλων...

Ξεκινώντας να δώ μια ταινία η οποία είναι μη-ελληνόφωνη και μη-αγγλόφωνη δεν μπορώ να μην νιώθω μια ανασφάλεια σχετικά με την ακρίβεια του υποτιτλισμού, ειδικά όταν πραγματεύεται ένα θέμα με το οποίο δεν είμαι πολυ σχετική όπως είναι για παράδειγμα η πολιτική. Απο μικρή κατάλαβα οτι στην πολιτική πολύ σπάνια ακούγονται τα πράγματα όπως ακριβώς είναι και οτι θα πρέπει για να μπορείς να βγάζεις ένα ασφαλές συμπέρασμα να ξέρεις πάρα πολλά - κρυμμένα - γεγονότα και να διαβάζεις πίσω απο τις λέξεις. Η μεταφορά και η παρομοίωση είναι κάτι που μου αρέσει μόνο στην τέχνη.Οπουδήποτε αλλού το θεωρώ κουραστικό. Ως εκ τούτου πάντα θαύμαζα τους ανθρώπους που ασχολούνταν με την πολιτική και το θεωρούσα ένα είδος μαγείας να μπορείς να αντιλαμβάνεσαι σχέσεις κινήσεων, κινήτρων και εξελίξεων. Και πάντα πίστευα οτι όσοι ασχολούνται με αυτά τα θέματα δεν φτάνει να είναι έξυπνοι, πρέπει να είναι πολύ πονηροί. Όσες φορές κι αν επιχείρησα να ασχοληθώ με αυτόν τον τομέα της ζωής, τα έβρισκα σκούρα και τα παρατούσα. Βρίσκω απείρως πιο ενδιαφέροντα τα ανθρώπινα συναισθήματα.Μεγαλώνοντας διάλεγα πάντα ερεθίσματα που είχαν να κάνουν με αυτά αλλά άρχιζα να ανακαλύπτω οτι τα πολιτικά θέματα πάντα είχαν κάποιο ρολάκι στο γενικότερο πλάνο των βιβλίων που διάβαζα ή οι αγαπημένοι μου καλλιτέχνες (συνθέτες, ζωγράφοι, συγγραφείς) ποτέ δεν έμεναν αμέτοχοι στα εκάστοτε εθνικά ή πολιτικά θέματα του τόπου τους. Τότε ήταν που άρχιζα να κατανοώ οτι η τέχνη είναι κάτι παραπάνω απο μια απλή έκφανση της ψυχής του καλλιτέχνη και οτι σε πάρα πολλές περιπτώσεις εκφράζει απόψεις σχετικά με θέματα καθόλου μα καθόλου καλλιτεχνικά.

Αυτό με έκανε να αρχίσω λιγάκι να "πονηρεύομαι" και να παρακολουθώ λιγάκι παραπάνω τα θέματα αυτά που θεωρούσα τόσο ανιαρά. Ομολογώ οτι αν με έβαζε κάποιος να διαβάσω το "Κεφάλαιο" του Μάρξ θα με έπαιρνε στην αγκαλιά του ο Μορφέας στα πρώτα δεκαπέντε λεπτάκια. Αλλά, όπως όταν κάποιος μπορεί να μάθει πιο εύκολα τα ιστορικά γεγονότα αν περιγράφονται σε κάποιο ιστορικό μυθιστόρημα για παράδειγμα, έτσι κι εγώ μπορώ να κατανοήσω τα πολιτικά θέματα αν μου τα παρουσιάσεις σε ένα ανθρωποκεντρικό πλαίσιο και μου δώσεις και μια υποτυπώδη πλοκή. Πολιτική φορ δε τόταλ ίντιοτ δηλαδή.Έτσι μέσα απο τα βιβλία της Ιζαμπέλ Αλιέντε, της Διδούς Σωτηρίου, του Τσιφόρου και του Τζόρτζ Όργουελ άρχισα να μαθαίνω σιγά σιγά τι γινόταν και τι γίνεται στον κόσμο. Δεν μπορώ να πώ οτι με έκαναν να ασχοληθώ πιο σοβαρά με την πολιτική, αλλά τουλάχιστον δεν είμαι η ανίδεη που ήμουν.

Τώρα... όοοοοολος αυτός ο πρόλογος έγινε για να γραψω τελικά την γνώμη μου για την ταινία που μόλις είδα και που βρήκα καταπληκτική. Λέγεται "Οι ζωές των άλλων", είναι γερμανική και ειναι ήδη πολύ διάσημη (τι έχω πάθει με την γερμανική κουλτούρα τώρα τελευταία). Μας μεταφέρει στην πάλαι πότε Ανατολική Γερμανία (6-7 χρόνια προτού πέσει το τείχος )και στις συνθήκες που επικρατούσαν όσον αφορά την ελευθερία έκφρασης και την λογοκρισία. Ήδη απο την αρχή του έργου είχα απορίες. Σας είπα...δεν ξέρω απο πολιτική. Την βαριέμαι. Αλλά ξέρω πως στην Ανατολική Γερμανία το καθεστώς ήταν ο κομμουνισμός... γιατί βλέπω οτι αναφέρονται στην Σοσιαλιστική Ανατολική Γερμανία;Χμ...υπάρχει περίπτωση να είναι το ίδιο πράγμα;Δεν νομίζω... Η πρώτη μου πηγή όταν έχω απορίες τέτοιας φύσεως είναι η μαμά μου. Ο Γιόντα της πολιτικής σκηνής σε κάθε χώρα και κάθε εποχή.

Εγώ: Μαμά... στην Ανατολική Γερμανία κομμουνισμό δεν είχαν;Όπως στην Ρωσία ας πούμε ή στην Κίνα.
Η Μάνα κουράγιο: Ναι.
Εγώ: Ε τότε γιατί λένε για σοσιαλισμό στο έργο κλπ κλπ;Σοσιαλισμός δεν είναι κάτι πιο σοφτ;Όπως ας πούμε αυτό που έχουμε εμείς τώρα;
Η Μάνα κουράγιο: Δεν εννοούν το ίδιο πράγμα. Αυτοί είχαν άλλο σοσιαλισμό. Είχαν τον σοσιαλισμό που οδηγεί στον κομμουνισμό κάποια στιγμή. Το προηγούμενο στάδιο ας πούμε.
Εγώ: Και δε μου λες...προχώρησε κανείς απο ολους αυτούς απο την θεωρία την πράξη τελικά;Ή όλοι μείναν στον σοσιαλισμό "που οδηγεί στον κομμουνισμό";
(κάτι τέτοια λέω στην μαμά μου και τρομοκρατείται στην ιδέα του οτι θα μείνω κάποτε χωρίς αυτήν... χε χε )
Η Μάνα κουράγιο: Να τον πραγματοποιήσει όπως τον εννοούσε ο Μάρξ όχι δεν προχώρησε κανείς.
Εγώ: Και δε μου λές... ο κομμουνισμός και η χούντα...το ίδιο πράγμα δεν είναι περίπου; Έχω ακούσει οτι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος
Η Μάνα κουράγιο: Εγώ δεν συμφωνώ με αυτή την άποψη.
Εγώ : Τι διαφορά έχουν δηλαδή;
Η Μάνα κουράγιο: Η χούντα ρε παιδί μου δεν σε βοηθάει να εξελιχτείς σαν άνθρωπος. Στον κομμουνισμό το κράτος σε βοηθάει με την έννοια οτι όλα είναι κρατικά, παιδεία, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Γι'αυτό και βλέπεις οτι είχαν τέτοια εξέλιξηστις τέχνες ή στον αθλητισμό ας πούμε.Ποιός έφτανε την Ρωσία σε αυτά τα θέματα ας πούμε;Κανείς.
Εγώ : Στον κομμουνισμό οι άνθρωποι δεν πεινούσαν;
Η Μάνα κουράγιο : Όχι βέβαια ποιός το είπε αυτό; Και μάλιστα δεν υπήρχαν καθόλου φτωχοί. Είχαν όλοι τα ίδια πράγματα. Και αυτοί του κόμματος που είχαν πιο πολλά δεν φαίνονταν για να μην προκαλούν. Εξαίρεση στην έννοια του κομμουνισμού ήταν η Αλβανία.
(αχά)
Εγώ : Δηλαδή;
Η Μάνα κουράγιο : Αυτές όλες οι χώρες όπως χρωστάμε εμείς στην Αμερική ή στην Ευρωπαική Ένωση αυτές χρωστούσαν στην Ρωσία. Αλλά η Ρωσία εντάξει ήτανε απαλή κατάσταση. Ο Ενβέρ Χότζας λοιπόν (ο ποιός;;) θέλησε να το παίξει μόνος του και την κοπάνησε απο την μαμά Ρωσία. Με αποτέλεσμα τουλάχιστον τρείς γενιές ανθρώπων να βγούν αυτό το καλούπι που βλέπεις (καλά εγώ άλλο καλούπι βλέπω αυτόν τον καιρό αλλά τεσπα... :D) με αβιταμινώσεις...εξαθλίωση. Σου λέει οτι μέσα στο σπίτι τους απαγορευόταν να έχουν κατοικίδια ζώα. Καταλαβες; Δηλαδή στο χωριό απαγορευόταν να έχεις κότες και να παίρνεις τα αυγά. Εαν είχες κότες, το κράτος σου έπαιρνε τα αυγα και αν τολμούσες να πάρεις κρυφά ενα αυγό,σε εξόριζαν.
Εγώ : Σε εξόριζαν για ένα αυγό;;;
Η Μάνα κουράγιο : Ναι. Σου μιλάω για μαυρη φτώχεια οι ανθρωποι και μαυρη πείνα.Τα μαζευε ολα το κράτος.Ειχαν μια αγελάδα ας πούμε, τα παιδάκια πηγαιναν πέντε η ώρα το πρωί την βοσκούσαν, έβγαζαν το γάλα και το έπαιρνε το κράτος. Δεν μπορούσε ας πούμε μια μάνα να δώσει απο αυτό το γάλα στα παιδιά της.Το κράτος τους είχε συνταγή, τους έδινε τρόφιμα. Σου δίνω ας πούμε ένα κιλό ζάχαρη για ένα μήνα. Πόσα παιδιά έχεις πέντε-δέκα; Δεν με νοιάζει, ένα κιλό ζάχαρη, αυτό είναι.Ένα ψωμί την μέρα ας πούμε. Μέχρι και το σαπούνι ας πούμε είναι μετρημένο.Αλλά όλα σε ελάχιστες ποσότητες με αποτέλεσμα ο κόσμος να πεινάει άγρια.
Εγώ : Δεν είναι τυχαίο δηλαδή που ήρθαν όλοι εδώ.
Η Μάνα κουράγιο : Φυσικά και δεν είναι τυχαίο!
Εγώ : Εννόω δεν είναι παράλογο.
Η Μάνα κουράγιο : Παράλογο δεν είναι.Παράλογο ξέρεις ποιό είναι;Ολοι αυτοί που πονάνε στους Αλβανούς, αν τους πονούσαν πραγματικά επρεπε να ρίξουν τα λεφτα εκει και να τους φτιαχναν το κράτος.
Εγώ : Αφού λες θα τα επαιρνε ο Ενβερ Χότζας!
Η Μάνα κουράγιο : Καλα ρε νομίζεις οτι θα φεύγανε έπι Ενβέρ Χότζα;;;Μετά φύγανε οταν ανοίξαν τα σύνορα! Τίποτα δεν ξέρεις πια; (ε ναι λοιπόν δεν ξέρω τίποτα αλλά υπάρχει και κάτι που δεν ξέρεις εσυ!Χεχεχε.. )

Η συνέχεια του διαλόγου και η κριτική της ταινίας σε επόμενο post...

"Big Brother is watching you..."